|
İnsanların bağırsaklarında yaşayıp çoğalabilen, toplumumuzda da sık görülen parazitler şunlardır.
Askaris
Oksiyur (kıl kurdu)
Giardia
Tenya(şerit)
ASKARIS
Askaris lumbricoides adlı parazitin neden olduğu,daha çok okul öncesi
ve erken okul çağı dönemindeki çocuklarda görülen, genelde belirti
vermeyen,ancak nadir de olsa ciddi akciğer hastalığı, safra ya da
bağırsak tıkanıklığı yapabilen bir parazittir.
Askaris en sık hastalık tablosu yapan parazit olup,sıcak iklimin hakim
olduğu bölgelerde daha çok görülür. Yurdumuzda ise özellikle
Güneydoğu,iç ve doğu Anadolu ile Karadeniz bölgesinde daha fazla olmak
üzere her bölgede görülür.
Erkek parazitin uzunluğu 15-25cm. dişilerde 23-35cm arasındadır. Gövde
çapı ise 0.5 cm. kadardır. Erişkin parazitin yaşam süresi 1-2 yıldır.
Bu süre boyunca dişi parazit ortalama günde 200.000 yumurta
yumurtlayabilir. Hem erkek hem de dişi paraziti taşıyan çocukların
dışkılarında döllenmiş yumurtalar bulunur. Bunlar dışkılama ile
atılmalarını takiben 5-10 gün içinde,uygun ortam ve koşullarda,
içlerinde kurtçuk bulunan yumurtalar haline dönüşürler. Bu aşamadan
sonra bulaşma yeteneklerine sahip bu yumurtalar 6 yıl kadar canlı
kalabilirler. Eğer sadece dişi parazit insan dışkısında varsa, bunların
bulaşma özelliği yoktur.
Bulaşma
En sık görülen bulaşma şekli parazit yumurtalarını içeren dışkı ile
toprak,gıda ya da suların ağızdan alınması ile olur. Insan dışkısının
gübre olarak kullanıldığı bölgelerdeki bitkilerin çiğ yenmesi ile de
bulaşma olabilmektedir.
Belirtiler
Kolik şeklinde karın ağrısı
Bulantı,kusma
Iştahsızlık
Allerjik döküntü(kurdeşen)
Ağızdan-burundan parazitin çıkması,gaitada görülmesi
Nadiren zatürre (löffler pnömonisi)
Bağırsak tıkanıklığı
Teşhis
Dışkıda tipik yumurtaların görülmesi ya da parazitin kendisinin
görülmesi ile olur. Teşhis için tek bir gaita analizi yeterli
olmayabilir,en az 3 kez analiz ve konsantre etme yöntemleri sonrasında
daha güvenilir sonuçlar elde edilebilir.
Tedavi
Askarise etkili hekimin uygun önerdiği anti-paraziter ilaçlar kullanılır.
Korunma
3 temel yaklaşım vardır.
Paraziti olanların tedavisi
Dışkı ile bulaşmanın önlenmesi
Hijyen kurallarına tam uyulmasını sağlayacak eğitim
OKSIYUR (KIL KURDU)
Etken enterobius vermikülaris adlı sarımsı-beyaz renkte küçük bir
parazittir. Erkeğin boyu 3-6mm.dişilerin boyu 8-13mm olup, enleri
0.3mm. civarındadır. Çiftleşmiş bir dişi 100.000 kadar yumurta bırakır.
Yaşam süresi ortalama 2 aydır. Dişiler geceleri anüse doğru hareket
ederek yumurtalarını anüs çevresine bırakırlar ve ölürler. Özellikle
anüs ve etrafının kaşınması ile etrafa saçılan yumurtalar uygun ısı ve
nemli ortam bulduklarında, altı saat içinde içlerinde kurtçuk bulunan
bulaştırıcı yumurtalar haline dönüşürler. Bu yumurtalar kuruluğa 3-10
gün kadar dayanıklıdırlar.
Kıl kurdu tüm yaş ve sosyoekonomik gruplarda görülmekle beraber, çocukluk çağında özellikle 5-14 yaş arasında daha sık görülür.
Bulaşma
En sık bulaşma anüs etrafı bölgenin kaşınması sırasında ellere ve
tırnaklara bulaşan yumurtaların ağız yoluyla alınması sonucu oluşur.
Parazit yumurtlamayı takiben 6 saat içinde bulaşma özelliğine
ulaşmaktadır ve bu durum 20 gün kadar sürebilmektedir.
Belirtiler
Genelde çok fazla belirti vermez.
En sık görülen belirti anüs etrafında özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı
Burunda kaşıntı,diş gıcırdatma
Ishal,karın ağrısı
Iştahsızlık,kilo kaybı
Dışkıda kan
Teşhis
Kıl kurdunun kendisinin dışkıda görülmesi ya da sabah erken saatlerde
anüs çevresinde yumurtalarının aranması ile olur. Yumurta aranması için
uygulanan selefon yöntemi hem kolay hem de iyi sonuç veren bir
yöntemdir. Bunun için selefonun (seloteyp) önce anal bölgeye sıkıca
bastırılır,sonra lam üzerine yapıştırılıp mikroskopik muayene yapılır.
Tedavi
Kıl kurduna etkili hekimin önerdiği anti-paraziter ilaçlar kullanılır.
Korunma
Hijyen kurallarına tam uyulması
Parazitli kişilerin tedavisi
Aile bireylerinin taranması
Çocukların tırnaklarının kısa kesilmesi, çamaşırlarının
yatak çarşafla rının kaynatılarak temizlenmesi,anüs bölgesinin temiz
tutulması
GIARDIA
Giardia lamblia nın neden olduğu bir paraziter enfeksiyondur. Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte ola ülkelerde sık görülür.
Bulaşma
Giardia kistleri bulaşmış su ve gıda maddelerinin alınması, kişiden
kişiye direkt temas, oral veya anal seksüel temas, oyuncaklar ve evcil
hayvanlar hastalığın yayılmasında başlıca rolü oynarlar. Arıtma sistemi
yeterli olmayan bölgelerde ve kırsal alanlarda bulaşmış suların
içilmesi ile salgınlar oluşabilir.
Belirtiler
Hastalık kendini 3 şekilde gösterebilir.
a-Hiç belirti vermeyebilir.
b-Akut
ishal şekli: Sık, sulu, açık renkte bazen yağlı görünümde, kötü kokulu
dışkılama ile başlar. Buna halsizlik, kolik tarzında karın ağrısı,
karında şişkinlik, kusma,hafif ateş, iştahsızlık eklenebilir.
c-Kronik
ishal şekli: Uzun süre devam eden yağlı, kötü kokulu dışkılama, karın
ağrısı, karın şişliği ve kilo kaybı ile kendini gösterir.
Teşhis
İshalli hastalarda dışkıda giardianın kist ya da trofozoitinin görülmesi ile konulur.
Korunma
Hasta çocukların saptanıp tedavi edilmesi
Anne-baba ve bakıcıların kişisel hijyen konusunda eğitilmesi
Kreşlerde çevre şartlarının sağlığa elverişli hale getirilmesi
Giardia yolcularda,kamplarda tatil yapanlarda ve özellikle turistlerde
sorun olabilmektedir. Temiz içme ve kullanma suyu sağlanması en önemli
nokta olup, suyun temizlenmesinde rutin olarak kullanılan çöktürme,
süzdürme, klorlama ve filtrasyon yöntemleri ile ortadan
kaldırılmaktadır. Giardia kistlerini eradike etmek için en etkili ve
güvenli yol suyun 3 dakika süre ile kaynatılması ya da sadece şişe suyu
içilmesidir.
Tedavi
Giardia ya etkili hekimin önerdiği anti-paraziter ilaçlar kullanılır.
TENYA(ŞERIT)
Pişirilmemiş ya da az pişirilmiş hastalıklı sığır etinin yenmesi ile
Tenya Saginata, domuz etinin yenmesi ile de Tenya Solium oluşur.
Parazit 10-15metre kadar olabilir. Dışkıyla atılan yumurta toprakta 8
hafta yaşayabilir. Ülkemizde de sık olarak görülmektedir.
Belirtiler
Genellikle belirti vermezler. Karın ağrısı, iştahsızlık, kilo kaybı gibi yakınmalar olabilir.
Teşhis
Dışkıda parazitin kendisinin ya da renkli ve hareketli segmentinin
görülmesi ya da mikroskopik olarak yumurtaların saptanması ile olur.
Korunma
Etlerin iyi pişirilerek yenmesi en önemli koruyucu önlemdir.
Tedavi
Tenya ya etkili hekimin uygun gördüğü anti-paraziter ilaçlar
kullanılır. Tenya dışkıyla çıkmaya başlayınca çocuk oturduğu yerden
kaldırılmamalı,tenyanın tamamen düşmesi beklenmelidir. Tenya zorla
çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Çünkü baş düşmedikçe tenyadan kurtulmak
mümkün değildir.
Alıntı
Geri »
|
