ulab

Boy Nasıl Uzar - Boy Uzatma Yöntemleri

Tarih 12 Ağustos 2008, 19:43. Yazan ugurlab.  
Etiket: ameliyat, basketbol, boy, gıda, halter, ilaç, kısalık, spor, uzama, yöntem, çocuk

Bu yazıda aşağıdaki soruların cevaplarını bulacaksınız.
- Geçmiş nesiller mi daha uzundu yoksa şimdiki nesil mi?
- Kişinin ileride ulaşacağı boy nelere bağlı ?
- Çocuğunuzun büyüyünce ulaşacağı boyu hesaplayabilirsiniz.
- Basketbol, voleybol gibi sporlar boyu uzatır mı ?
- Halter sporunun boyu kısaltmasının nedeni nedir?
- Ameliyatla boy uzatmak mümkün mü?

Binlerce yıl önceki atalarımızla yapısal anlamda en önemli farklılıklarımızın başında boy geliyor. Yüzbin yıl önceki atalarımızın boyuyla günümüzdeki insanın boyu arasında en az 30 cm fark var. Öyle görünüyorki her yeni neslin boyu bir öncekine göre biraz daha uzuyor. ABD'de yayınlanan bir rapora göre 1960'lara göre insan boy artışında yaklaşık 2cm'lik artış var. Zaman içerisinde meydana gelen bu uzamanın nedeninin yalnızca rastlantısal bir gelişme yada ortama uyum sağlamak olmadığı düşünülüyor. Gelişen toplumların yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler, daha çok çeşitli gıdanın, sağlıklı ve bilinçli tüketilmesinin boy uzamasındaki önemli etkenlerden birisi olabileceği belirtiliyor. Yapısal özellikler, genlerin yapısındaki değişikliklerle, sonraki kuşaklara aktarılıyor. Bu nedenle kişinin boyunu belirleyen en önemli etken genetik şifre.

Kişinin ileride ulaşacağı boy, anne ve babasının boyuyla orantılı. Bir çocuğun ulaşacağı nihai erişkin boyu, anne ve babanın boyuna göre hesaplamak mümkün. Nasıl mı ?

ÇOCUĞUNUZ BÜYÜYÜNCE BOYU NE KADAR OLACAK ?

Bir erkek çocuğun ileriki boyunu hesaplamak için anne ve babanın boyu toplanıp buna 13 ekleniyor ve çıkan rakam ikiye bölünüyor. Bu formülle elde edilen rakam, erkek çocuğun ileride ulaşacağı nihai boy oluyor. Kız çocuğun erişkin boyunu hesaplamak içinse, anne ve babanın boyları toplamından 13 çıkartılıp ikiye bölünüyor. Bu şekilde hesaplanan nihai boy, kişinin genetik boyu olarak kabul ediliyor ve ortalama 5cm farklılık gösteriyor. Yani, beslenme, spor ve tüm sağlıklı yaşam önerileri, genetik boyu 5-10 cm etkiliyor.

Bu durumda erişkin boyu 150cm olarak hesaplanan bir kişinin boyunun 170cm olması mümkün değil. Tabii bu tür hesaplamala, altta yatan bir hastalık yada hormon yetmezliği olmadığı durumlarda yani sağlıklı kişilerde geçerli. Boy kısalığı için, büyüme hormonu eksikliği gibi altta yatan bir sebep varsa, zamanında yapılan bir tedavi sonrası 20cm'nin üzerinde boy uzaması sağlanabiliyor.

BOY KISALIĞININ EN ÖNEMLİ SEBEBİ

Kişinin nihai boyunu etkileyen en önemli etken genetik şifre olsa da, tüm dünyada boy kısalığının en önemli nedeni beslenme yetersizliği. Beslenmenin boy uzaması üzerindeki etkileri, bilim adamlarınca yoğunolarak araştırılıyor. Çocuğun boyunun uzun yada kısa olmasında anne babanın kalıtsal etkilerinin yanı sıra, doğumdan ergenlik çağına kadar olan dönemdeki beslenmenin etkisi oldukça önemli.

GIDALARIN BOY UZAMASINA ETKİSİ

Araştırmacılar, gıdaların boy üzerindeki etkisinin anne karnında başladığını ifade ediyorlar. Annenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi, alkol ve sigaradan uzak durması gerekiyor. Hamilelik sırasında sıkı diyet uygulanması ve kilo vermek önerilmiyor. Aşırı alınan kilolarda sağlıklı bir gebeliği tehlikeye sokuyor.

BASKETBOL GİBİ SPORLAR BOYU UZATIR MI?

Boy uzamasında düzenli yapılan, basketbol ve yüzme gibi sporların faydası olduğuna inanılıyor. Ancak basketbol ya da voleybolun boyu uzattığına dair kesin bir veri bulunmuyor. Bazı araştırmacılar bu tür sporların boy üzerindeki etkisinin ikincil bir etki olduğu, yani kişinin genel sağlığına yaptığı olumlu etkilerin sonucunda genel vücut gelişimini etkilediği, bu neden boy uzamasına katkıda bulunduğunu söylüyor.

HALTER BOYU KISALTIR MI?

Ancak tüm spor türleri boyun uzamasına katkıda bulunmuyor. Örneğin, halter, güreş ve vücut geliştirme gibi kemik uçlarındaki büyüme plaklarına stres uygulayan sporlar boy uzamasını yavaşlatabiliyor. Ancak bu sporlarda uygulanan ağırlık çalışmalarının mı yoksa kullanılan "anabolik steroid" denen ilaçların mı kemik uçlarındaki büyüme plaklarının erken kapanmasına yol açtığı kesin olarak ortaya konulmuş değil.

Sonuç olarak dengeli beslenme ve düzenli spor, vücut gelişimini olumlu etkileyerek boy uzamasına da katkıda bulunuyor. Şunu unutmamak gerekiyor kibu tür önlemler belirli bir yaşa kadar etkili. Kızlar 14, erkekler 16 yaşında nihai erişkin boylarının %96'sına ulaşıyor. Boy uzaması, iskeletin son halini alması, yani kemik uçlarındaki büyüme plaklarının kapanmasıyla, kızlarda 16, erkeklerde 18 yaşında büyük ölçüde duruyor. Bu yaşlardan sonra en fazla 1-2 cm'lik uzama görülüyor.

BOY UZATMAK İÇİN İLAÇ VAR MI?

Büyüme hormonu dışında boy uzamasını sağlaya vitamin ya da ilaç yok. Boy kısalığına yol açan bazı hormon yetmezliklerinde ve hastalıklarda, testesteron ya da tiroid hormonu desteği gerekebiliyor. Bu nedenle boy kısalığına yol açan sebebin bulunması, boyu uzatmak için atılması gereken en önemli adım. Büyüme hormonu eksikliğinde uygulanan tedaviyle istenilen büyüme hızına ulaşmak mümkün olabiliyor. Eğer büyüme hormonu normal değerlerdeyse yani hormon eksikliği yoksa yine hormon takviyesiyle 5-6cm'lik uzama sağlanabiliyor.

Herhangi bir nedene bağlanamayan boy kısalıklarında alınması gereken önlemler çocukluk çağında başlıyor. Ancak sağlıklı beslenme ve düzenli spor yapılmasına karşın bu kişiler genetik olarak belirlenmiş boylarını en fazla 5-10cm aşabiliyorlar. Yani bu kişler ne yaparsa yapsın daha fazla uzamaları mümkün değil. Kemik gelişimin tamamlandığı ergenlik bitiminden sonra ne yapılırsa yapılsın boyu 1-2 cm'den fazla uzatmak mümkün değil. Ameliyatla boy uzatmaksa sadece bazı doğuştan olan orantısız kol ve bacak kısalıklarında uygulanıyor. Bu tür ameliyatlar oldukça zor ve riskli.

BOY UZATMA AMELİYATLARI

Çeşitli doğuşsal anormalliklerde ya da kişinin gündelik hayatını devam ettiremeyecek kadar kısa boylu olan kişilerde ameliyatla boy uzatılabiliyor. Bu tür ameliyatlar tüm vücuda değil, sadece kol ve bacak kemiklerine uygulanıyor. Eğer omurga eğriliğine bağlı boy kısalığı varsa, omurgayı düzeltmek suretiyle boy uzatılabiliyor. Bu tür omurga eğriliklerinde tüm omurga boyunca yerleştirilenmetal çubuklar sayesinde kişinin boyu 10-15cm uzatılabiliyor.

Gerek doğuştan gerekse sonradan meydana gelen bacak ve kollardaki orantısız kısalıklar kozmetik sorun oluşturacağı gibi işlevsel bozukluklara da yol açıyor. Bu durumlarda ameliyatla kol ya da bacak boyunu uzatmak mümkün. Uzatılması istenen kemiğin her iki ucuna yerleştirilen metal çivilerden ve bu çiviler arasındaki metal bağlantıdan oluşan bu yöntem, kemiği adeta bir kafes gibi kaplıyor. Kemiğin her iki ucundaki çivilerin arasındaki metal bağlantı sayesinde çivilerin birbirine olan mesafesi ayarlanabiliyor. Aradaki bağlantıyı uzatarak çivileri birbirinden uzaklaştırmak mümkün. Çiviler metal ara bağlantı sayesinde birbirinden uzaklaştırıldıkça bağlı bulundukları kemik parçalarını da yavaş yavaş birbirinden ayırıyor. Kısa olan kemiğin her iki ucu birbirinden uzaklaştıkça aradaki boşluk yeni kemik dokusuyla doluyor. Aradaki kemik dokusunun oluşumuna zaman kazandırmak için kemikler birbirinden çok yavaş uzaklaştırılıyor. Sağlıklı kemik uzaması için, her iki kemik ucunun günde 1mm'yi geçmeyecek şekilde birbirinden uzaklaştırılması gerekiyor. Bu yöntemle kemiklerde 15-20cm'ye varan uzama sağlanabiliyor.

Bu tür kemik ve boy uzatma yöntemleri, ancak zorunlu tıbbi geeklilik hallerinde ortopedi uzmanları tarafından yapılabiliyor. Hormonal sebeplere bağlı yada aileden gelen boy kısalıklarında bu tür cerrahi yöntemler önerilmiyor.

KAYNAK: BilimTeknik Dergisi Kasım05

E-MAIL THIS LINK
Enter recipient''s e-mail:

52 yorum.